C.S. Lewis – Shfuqizimi i njeriut (PDF)

Përshkrimi

C.S. Lewis – Shfuqizimi i njeriut (PDF), 80 faqe

Përktheu Arben Çokaj

A e dinit se C.S. Lewis parashikoi se obsesioni modern me “të qenit i sjellshëm” do e shkatërronte shpirtin?
Në “Shfuqizimi i Njeriut”, Lewis argumenton se kur një shoqëri ndalon së besuari në virtytin objektiv, ajo nuk bëhet tolerante… por bëhet e manipulueshme.
Ai e quan rezultatin “burra pa gjoks”.
Njerëz me oreks dhe intelekt, por pa guxim, pa nder, pa instinkte morale të stërvitura. Ata mund të llogarisin gjithçka dhe të mos mbrojnë asgjë.
Lewis pa se sapo të hedhim poshtë ligjin moral të trashëguar, nuk bëhemi të lirë. Ne bëhemi lëndë e parë… të formuar lehtësisht nga propaganda, kënaqësia dhe frika.
Njeriu modern krenohet me dhembshurinë, ndërsa heq dorë në heshtje nga çdo standard që dikur i jepte kuptim dhembshurisë.
Intuita e Lewis është brutale: një qytetërim që edukon frikacakë të zgjuar përfundimisht do të sundohet nga tiranët ose teknikët.
Sepse kur asgjë nuk ia vlen që të vdesësh për të, gjithçka bëhet e negociueshme… përfshirë edhe dinjitetin njerëzor.

Përmbledhje nga AI

Botuar në vitin 1943, “Shfuqizimi i Njeriut” është një vepër filozofike nga C.S. Lewis që shërben si mbrojtje e vlerës objektive dhe ligjit natyror. Fillimisht e dhënë si një seri prej tre leksionesh në Universitetin e Durhamit, ajo mbetet një nga librat jo-fiktivë më me ndikim të Lewis.

Koncepti Themelor: Tao
Përkufizimi: Lewis përdor termin kinez Tao për të përshkruar doktrinën universale të vlerës objektive – besimin se qëndrime të caktuara janë vërtet të drejta ose të gabuara pavarësisht nga kultura ose epoka.

Universaliteti: Ai argumenton se ky “Moral Tradicional” gjendet në të gjitha qytetërimet kryesore, duke përfshirë traditat e krishtera, platonike, aristoteliane, hindu dhe hebraike.
Domosdoshmëria: Lewis pohon se nuk mund të “shpikësh” një moral të ri; të gjitha ideologjitë moderne janë thjesht fragmente të Taos “të shkëputura nga konteksti i tyre“.

Argumentet Kryesore
“Burra Pa Gjoks”: Lewis kritikon arsimin modern (duke përdorur një libër shkollor që ai e quan “Libri i Gjelbër“) për mësimin e studentëve se të gjitha gjykimet e vlerave janë thjesht ndjenja subjektive. Ai argumenton se “koka” (intelekti) duhet të sundojë “barkun” (oreksin) përmes “kraharorit” (ndjenjave të stërvitura). Pa këto emocione të stërvitura, njerëzit bëhen “njerëz pa gjoks” – të paaftë të veprojnë me virtyt, sepse u mungon ndjenja e qëndrueshme morale.

Pushteti mbi Natyrën: Libri paralajmëron se ajo që ne e quajmë “pushteti i Njeriut mbi Natyrën” shpesh rezulton të jetë pushtet i ushtruar nga disa njerëz (“Kushtëzuesit“) mbi të tjerët, duke përdorur Natyrën si instrument.

Faza Finale: “Shfuqizimi i njeriut” ndodh kur shkencëtarët dhe kushtëzuesit e trajtojnë me sukses natyrën njerëzore si një lëndë të parë që duhet të riformësohet sipas tekave të tyre subjektive, duke shkatërruar në mënyrë efektive vetë njerëzimin.

Trashëgimia dhe Konteksti
Lidhja me Trillimin: Lewis i eksploroi këto tema në mënyrë narrative në romanin e tij fantastiko-shkencor të vitit 1945 “Ajo Forcë e Tmerrshme“, i cili përshkruan një organizatë teknokratike, që përpiqet të marrë kontrollin e Anglisë.
Rëndësia Moderne: Që nga viti 2026, libri citohet shpesh në diskutimet, në lidhje me transhumanizmin, implikimet etike të inxhinierisë gjenetike dhe rreziqet e relativizmit moral në shoqërinë moderne.

Domen Publik: Ashtu si veprat e tjera të tij, është planifikuar të hyjë në domenin publik në Mbretërinë e Bashkuar më 1 janar 2034.